HomeNieuwsWAAROM STEMRECHT OP 16 GEEN GOED IDEE IS
02
mei
2017

WAAROM STEMRECHT OP 16 GEEN GOED IDEE IS

Tomas Roggeman
Tomas Roggeman

Stemrecht voor zestien- en zeventienjarigen is geen goed idee, schrijft Tomas Roggeman, voorzitter van Jong N-VA. “Laat jongeren zelf wat levenservaring opdoen vooraleer ze via stemrecht mee beslissingen nemen over het leven van anderen.”

Jong N-VA telt over heel Vlaanderen meer dan 200 zestien- en zeventienjarigen, actief in lokale afdelingen, besturen of jeugdraden. Dat lovenswaardige engagement wordt hen niet altijd in dank afgenomen. “Keer terug naar uw zandbak!”, kreeg een van hen vorige maand te horen van een SP.A-politicus. “Snotjong!”, snauwde een voormalige CD&V-burgemeester vorige week één van onze jongeren toe, nadat die zijn mening gaf over de gemeentefinanciën. De opinie van de jeugd wordt vaak onterecht ondergewaardeerd. Respect voor jeugdig engagement zou nochtans vanzelfsprekend moeten zijn.

Als dat respect ontbreekt, heeft dat alles te maken met een gebrek aan manieren en een overschot aan eigenwaan vanwege oudere politieke krokodillen en niets met de politieke rechten van de jongeren zelf. De invoering van stemrecht vanaf 16, zoals de Vlaamse Jeugdraad voorstelt, zou daar niets aan veranderen. Bovendien is het wel een erg verregaande ingreep, want ook jongeren beseffen maar al te goed dat ze nu eenmaal minder levenservaring hebben, waardoor het voor hen moeilijker is om via stemrecht mee te beslissen over de levens van anderen. Voor een minderjarige, die nog geen volle verantwoordelijkheid draagt voor zijn eigen leven, is het moeilijk om verantwoordelijkheid te dragen voor de hele gemeenschap.

SCHUNNIGE FILMS

Het klopt dat er te weinig naar de jeugd geluisterd wordt. Het voorstel voor stemrecht vanaf 16 is daar een ironisch voorbeeld van. Want alle enquêtes en bevragingen, inclusief die van de Vlaamse Jeugdraad, tonen aan dat een grote meerderheid van de jongeren geen voorstander is van stemrecht op 16. Een meerderheid van de jongeren geeft aan dat dit voor hen nog twee jaar mag uitblijven. Dat is logisch, want de meeste jongeren hebben op hun zestiende nog geen idee welke richting ze uit willen met hun leven, laat staan met de hele samenleving. Het is doodnormaal dat jongeren nog zoekend zijn naar hun eigen visie, inzichten en politieke ideeën. Het is aan de rest van de samenleving om dat te respecteren en hen de tijd gunnen om hun politiek zelfbeeld te ontdekken.

Is iedereen op 18 dan zo ervaren en volwassen? Uiteraard niet, want elke jongere is anders en de ene is vroeger rijp dan de andere. Maar je moet ergens de grens trekken. En de logische leeftijdsgrens is de meerderjarigheid: op 18 kan je contracten afsluiten, een huis kopen of huren, een bedrijf oprichten, met de auto rijden, enzovoort. Met die rechten komen ook plichten, want je draagt fiscale verplichtingen en volle burgerlijke aansprakelijkheid. De meerderjarigheid op 18 is in dit alles de bepalende grens. Dat geldt in quasi alle Westerse landen.

Elke andere leeftijdsgrens is nattevingerwerk. Want waarom zou je zestienjarigen stemrecht geven, maar een mature vijftienjarige dan weer niet? Daar bestaat geen enkele objectieve reden voor. Gelukkig hebben jongeren vanaf 16 ook al rechten. Zo mogen ze bijvoorbeeld een pint drinken. Maar dan gaat het steevast over zuiver individuele rechten, zonder impact op de samenleving: een zestienjarige mag naar schunnige films kijken, maar tenzij dat letterlijk uit de hand loopt, komt niemand anders dat te weten. Niet zo bij stemrecht, waar een keuze gemaakt wordt waarvan ook anderen de gevolgen moeten dragen.

SNOEPWINKEL

Dat men jongeren stemrecht zou geven, in tegenstelling tot de stemplicht van volwassenen, is niet zinvol. Afgezien van het feit dat dit het gelijkheidsbeginsel schendt en dus ongrondwettelijk is, zou men de rechten en plichten van het burgerschap uit elkaar trekken. Het gaat niet op om de verantwoordelijkheden en verplichtingen van meerderjarigen af te wijzen, maar wel stemrecht (opnieuw niet de plicht!) te claimen. De democratie is geen snoepwinkel waarin je zelf je zakje burgerrechten kan samenstellen. Rechten en plichten hangen onlosmakelijk aan elkaar vast.

Voorstanders van stemrecht beweren dat stemrecht jongeren dichter bij de politiek betrekt. Als dat waar was, zou de politieke belangstelling onder Vlaamse 18-jarigen vandaag fenomenaal groot moeten zijn. Het tegendeel is jammer genoeg waar. Onderzoek uit Noorwegen heeft effectief vastgesteld dat er geen oorzakelijk verband bestaat tussen het verkrijgen van stemrecht en politieke betrokkenheid, met uitzondering van de beperkte groep jongeren die voordien ook al politieke interesse had.

Om de politieke belangstelling en betrokkenheid van de jeugd te versterken, zijn heel andere ingrepen nodig. Jong N-VA is voorstander van de invoering van een vak burgerschapsvorming in het secundair onderwijs, dat vandaag een vakoverschrijdende eindterm vormt. In dat vak kunnen leerlingen niet enkel kennis en inzichten verwerven over democratie en ons politieke systeem, maar ook leren om hun mening onder woorden te brengen, hun eigen ideeën te vormen en aan te scherpen, en een beschaafd debat voeren. Dat zou veel waardevoller zijn voor veel meer jongeren dan een stemrecht waarvan slechts een beperkte groep gebruik zou maken.

N-VA heeft weinig te verliezen bij invoering van stemrecht op 16. Integendeel, volgens peilingen zijn we ook op de speelplaats de grootste partij. Met Jong N-VA ervaren we dagelijks dat de jeugd anno 2017 behoorlijk rechts denkt. Maar bij ons krijgen principes voorrang op electoraal gewin. Als we dan toch aanpassingen moeten maken aan het kiesdecreet, laat ons dan beginnen met zinnige ingrepen zoals de afschaffing van de opkomstplicht. De uitoefening van burgerrechten zou niet moeten stoelen op de dreiging van een boete, maar op vrijwillig engagement. Vanaf 18.

Tomas Roggeman

Voorzitter
Tel.
0472/89.03.96