20 september 2025

Sociale woning mag geen levenslang vangnet zijn

Je hoort het uit de mond van elke progressief: er zijn te weinig sociale woningen. Als je puur kijkt naar de wachtlijst, dan is dat inderdaad een correcte vaststelling. Maar zijn er echt te weinig sociale woningen of is er gewoon te veel vraag? Die vraag wordt nog veel te weinig gesteld en is nochtans in een debat als dit onontbeerlijk. Een sociale woning is geen levenslang vangnet, maar een tijdelijke oplossing voor wie geen eigen woning kan huren of kopen op de private markt. 

Elke burger van ons land een dak boven het hoofd. Dat is een mooie gedachte en moet in een welvarende samenleving als de onze inderdaad de leidraad zijn. Voor wie het niet vanzelfsprekend is op eigen houtje een woning te kopen of te huren op de private markt, springt de overheid in de bres met het ruime aanbod aan sociale woningen.

De afgelopen decennia werden er duizenden nieuwe sociale woningen bijgebouwd. Ook deze legislatuur voorziet de Vlaamse regering maar liefst 6 miljard euro voor de bouw en vernieuwing van sociale woningen. Almaar meer woningen, maar toch blijft de wachtlijst groeien. Dan moet er een belletje gaan rinkelen.

Groeiende bevolking, meer rechthebbenden

Niet iedereen komt in aanmerking voor een sociale woning. Bepaalde ‘spelregels’ zijn voor iedereen hetzelfde – ze worden door de gemeenschappen bepaald – maar er zijn ook enkele specifieke voorwaarden die gelden binnen sommige lokale besturen of woonmaatschappijen. Zo zijn er – voor sommige befaamde, voor andere beruchte – voorrangsregels op basis van hoe lang men al in de gemeente of het werkingsgebied van de huisvestingsmaatschappij woont.

Ondanks strengere voorwaarden, groeien de wachtlijsten nog aan.

Dat de wachtlijsten ondanks strenger wordende voorwaarden nog aangroeien, hoeft niet te verbazen. De Belgische bevolking is de afgelopen jaren fors gegroeid. Op 1 januari van dit jaar telde de wettelijke Belgische bevolking 11.825.551 inwoners. Op tien jaar tijd groeide de bevolking met meer dan 600.000 personen. Dat is meer dan het inwonersaantal van een stad als Antwerpen. Het grootste deel van die groei is toe te schrijven aan migratie.

Met een dergelijke aangroei liep ongetwijfeld ook het aantal rechthebbenden op, mogelijk zal die trend zich de volgende jaren nog doorzetten. Door de hervormingen van de federale regering in de werkloosheidsuitkering zullen er mogelijk ook meer mensen voldoen aan de voorwaarden.

Geen levenslang vangnet

Het is absoluut niet de bedoeling dat iemand levenslang in een sociale woning woont. Een dergelijk aanbod vanuit de overheid is er net om mensen tijdelijk te ondersteunen, zodat ze onder andere ook makkelijker op zoek kunnen naar werk en op die manier op termijn wel op de private markt kunnen huren of kopen.

Er zijn voorbeelden van mensen die bijna hun hele volwassen leven in een sociale woning verblijven.

Maar er zijn voldoende voorbeelden van mensen die tientallen jaren of bijna hun hele volwassen leven in een sociale woning verblijven. Voor sommigen onder hen is dat inderdaad broodnodig, maar voor anderen is het eerder uit ‘gemak’. Een sociale woning hangt sterk af van het niet beschikken over voldoende middelen. Wanneer mensen daar wel over beschikken, kunnen ze hun recht op een sociale woning verliezen en dat zien velen onder hen niet zitten. Van die mindset moeten we af.

Een sociale woning mag geen levenslang vangnet zijn. Integendeel, als gemeenschapsdenker ondersteun ik ten volle de idee dat we mensen die het echt nodig hebben moeten helpen, maar dat houdt ook in dat diegenen die ooit geholpen zijn geweest hun plaats afstaan zodra dit kan.

Verantwoordelijkheid

Het beleid dat de vorige en huidige Vlaamse regering voert voor sociaal wonen speelt zeker in op deze gedachte. De verhoogde vermogensgrens om aanspraak te kunnen maken op een sociale woning, die door de Vlaamse regering is ingesteld, is hier een voorbeeld van, net zoals de versterkte strijd tegen eigendomsfraude in zowel binnen- als buitenland. We kunnen het toch niet normaal vinden dat iemand een woning bezit in bijvoorbeeld Marokko of een huis in ons eigen land en tegelijk over een sociale woning beschikt?

Kortom, een beleid rond sociaal wonen is meer dan enkel het bijbouwen van extra woningen, zoals progressieven blijven pretenderen.  Het gaat ook over mensen wijzen op hun verantwoordelijkheid tegenover hun medeburgers.